Ritsrunner vervangen: rits repareren zonder de hele rits eruit te halen

Je trekt de rits dicht, en achter het schuifje springen de tanden meteen weer open. Of het schuifje zit los, is gebarsten of het lipje is eraf. In veel gevallen is de rits zelf nog prima en is alleen de runner versleten. Dat is het schuifje dat de tanden in elkaar drukt. Na jaren gebruik wordt de binnenkant ervan iets wijder, en dan grijpen de tanden niet meer goed in elkaar.

Een nieuwe runner zetten is een kleine klus. Je hoeft de rits niet uit het kledingstuk te halen. In dit artikel lees je hoe je de juiste runner kiest, hoe je hem verwisselt bij een gewone rits, een deelbare jasrits en een tentrits, en wat je doet als alleen het lipje kapot is.

Eerst checken: is het echt de runner?

Een nieuwe runner helpt alleen als de tanden en het ritslint nog heel zijn. Kijk de rits even goed na:

• Tanden springen open achter de runner, maar de tanden zelf zijn heel: de runner is versleten. Vervangen helpt.
• Het lipje is afgebroken, de runner werkt nog: je hoeft alleen een nieuwe trekker te bevestigen (zie verderop).
• Er ontbreken tanden, of het lint is gescheurd: een nieuwe runner lost dit niet op. Dan is een nieuwe rits de beste oplossing. In ons artikel over rits repareren of vervangen lees je hoe je die keuze maakt.

Wat heb je nodig?

• Een nieuwe runner van hetzelfde type en dezelfde maat als je rits
• Een tang (een gewone punttang uit de gereedschapskist is genoeg)
• Een klein tornmesje om een paar steken los te halen
• Handnaalden met punt
• Stevig garen in de kleur van het ritslint, bijvoorbeeld Gütermann Super Sterk
• Een schaartje

De juiste runner kiezen

Een runner past alleen goed als hij hoort bij het type tanden en de maat van je rits. Let op deze drie dingen:

1. Het type tanden

• Metaal: losse metalen tandjes, vaak op jeans en stevige jassen.
• Blok (kunststof): losse kunststof tandjes, veel op sportjassen en fleecevesten.
• Spiraal (nylon): een doorlopende spiraal, vaak op tassen, kussens en tenten.

2. De maat

Draai de oude runner om. Op de achterkant staat meestal een cijfer, soms met een merknaam, zoals 5 of 10C. Dat cijfer is de maat. Staat er niets, meet dan de breedte van de dichte tanden in millimeters: die komt ongeveer overeen met de maat.

3. Het merk

Runners van verschillende merken lijken op elkaar, maar passen niet altijd even goed. Het veiligst is een runner van hetzelfde merk als de rits. Heb je bijvoorbeeld een YKK-rits met metalen tanden in maat 5, dan past deze YKK runner voor metaal 5.

Zo vervang je de runner van een gewone rits (6 stappen)

Dit werkt voor ritsen die onderaan dicht zitten, zoals in een tas, kussen, rok of broek.

1. Open de rits helemaal. Schuif de runner zo ver mogelijk naar beneden, zodat de bovenkant van de rits los is.
2. Haal een bovenstopper weg. Bovenaan elke kant van de rits zit een klein stopper. Bij een metalen rits buig je die voorzichtig open met de tang; bewaar hem, je kunt hem soms terugzetten. Bij blok- en spiraalritsen knip je de stopper eraf. Zit de bovenkant van de rits in een naad, zoals bij een broekband of tasrand, haal dan met het tornmesje een paar centimeter van die naad los.
3. Schuif de oude runner eraf. Trek hem over de vrijgemaakte bovenkant van de tanden af.
4. Zet de nieuwe runner erop. Houd de runner zo dat de brede kant met de twee openingen naar boven wijst (naar het open eind van de rits) en de smalle kant naar beneden. Steek de twee uiteinden van de rits elk aan een eigen kant in de smalle onderkant van de runner. Zorg dat ze precies even ver erin zitten, en schuif de runner dan rustig naar beneden.
5. Test de rits. Trek de rits een paar keer helemaal open en dicht. Kijk of de tanden mooi recht in elkaar grijpen en of de onderkant gelijk loopt. Zit er een tand verschil tussen links en rechts, haal de runner er dan weer af en probeer opnieuw.
6. Zet een nieuwe stopper. Bij een metalen rits kun je de oude stopper terugzetten en dichtknijpen met de tang. Anders naai je een stopper: steek met dubbel garen acht tot tien keer op dezelfde plek over de bovenste tanden heen, aan elke kant apart. Hecht goed af. Naai daarna de losgehaalde naad weer dicht.

Zet de stopper altijd pas als je de rits getest hebt. Een runner die verkeerd zit, krijg je er met een stopper niet meer makkelijk af.

Deelbare rits in een jas

Bij een jasrits zit onderaan aan de ene kant een bakje en aan de andere kant een pinnetje. De runner zit altijd op de kant met het bakje. Daar kan hij er onderaan niet af, dus ook hier werk je via de bovenkant.

• Haal de rits uit elkaar en werk alleen met de kant van het bakje.
• Bovenaan zit de rits meestal in de kraag genaaid. Haal daar met het tornmesje een paar centimeter los, of verwijder de stopper net onder de kraag.
• Schuif de oude runner eraf en de nieuwe erop, met de brede kant naar boven. De tanden gaan aan de kant van het bakje in de runner.
• Schuif de runner helemaal naar het bakje, steek het pinnetje erin en test de rits een paar keer.
• Naai een nieuwe stopper en sluit de kraagnaad weer.

Dubbel deelbare rits? Dan zitten er twee runners op dezelfde kant. De onderste zit omgekeerd, met de brede kant naar beneden. Kijk goed hoe ze zitten voordat je iets weghaalt, en vervang ze een voor een.

Tentrits of voortent

Tentritsen zijn meestal grove spiraalritsen. Voor YKK-tentritsen met spiraaltanden in maat 10 is er de YKK runner 10C, met een trekker aan één kant of aan beide kanten (zodat je de tent ook van binnen open kunt maken). Het vervangen gaat hetzelfde als bij een gewone rits: het uiteinde van de rits vrijmaken, runner erop, testen en een stevige stopper naaien. Gebruik voor buiten garen dat tegen vocht en zonlicht kan.

Alleen het lipje is kapot

Werkt de runner nog, maar is alleen het lipje (de trekker) afgebroken? Dan hoef je niets los te halen. Een losse trekker met een veersluiting klik je zonder gereedschap in het oogje van de runner, zoals deze ritstrekker van metaal in zwart. Voor jassen en tassen is een ritstrekker met leren lipje handig: die pak je makkelijker vast met handschoenen aan.

Praktische tips

• Eerst proberen: runner iets aandrukken. Gaat een metalen rits open achter de runner, dan kun je de achterkant van de runner (de smalle kant) heel voorzichtig een fractie dichtknijpen met de tang. Doe dit aan beide kanten even veel en test na elke kneep. Te hard knijpen kan de runner laten breken; dan kun je hem alsnog vervangen.
• Neem de oude runner mee naar je bureau. Leg hem naast de productfoto en vergelijk type en maat voordat je bestelt.
• Werk op een vlakke tafel. Een strak liggende rits schuift makkelijker gelijk in de runner.
• Stug lint? Knip het uiteinde van het lint iets schuin, dan glijdt het makkelijker in de runner.

Veelgemaakte fouten

• Runner omgekeerd erop zetten. De brede kant hoort naar het open eind van de rits te wijzen. Andersom gaat de rits open in plaats van dicht.
• De twee kanten scheef invoeren. Zit de ene kant een tand hoger dan de andere, dan loopt de rits schuin en klapt hij weer open.
• Verkeerde maat of tandtype. Een runner voor spiraal past niet op blok, en maat 5 niet op maat 8. Controleer het cijfer op de oude runner.
• De stopper vergeten. Zonder stopper schuift de nieuwe runner er bij de eerste keer openritsen weer af.
• Dun garen voor de stopper. De stopper vangt elke ruk op. Gebruik stevig garen en naai dubbel.

Met een nieuwe runner gaat een rits vaak nog jaren mee. Pas als er tanden ontbreken of het lint kapot is, is het tijd voor een hele nieuwe rits.